Kurtyny świetlne w podnoszeniu standardu bezpieczeństwa maszyn

Automatech stosuje w swoich realizacjach układów bezpieczeństwa jako jeden z najważniejszych elementów – Kurtyny świetlne. W wykonaniu bezpiecznym to niezawodna i opłacalna ochrona przed dostępem do punktu lub obszaru niebezpiecznego. Spełniają wymagania typu 4 i/lub typu 2 zgodnie z IEC 61496, oraz PL e i/lub PL d zgodnie z EN ISO 13849. Można zintegrować różne funkcje maszyny lub można zrealizować je za pomocą dodatkowych sterowników. Szerokie spektrum wyboru od małych i kompaktowych do ekstremalnie solidnych i odpornych wersji, które opierają się specyficznym warunkom otoczenia, zapewniając jednocześnie najwyższy poziom bezpieczeństwa.
Kurtyny świetlne mają wiele zastosowań począwszy od wykrywania obiektów w sposób analogiczny do typowych czujników optycznych, poprzez nadzór pracowników montujących ręcznie detale kontrolując kolejność doboru elementów po zabezpieczenie i ochronę zdrowia i życia w czasie pracy maszyn. Typowe zastosowanie kurtyn to zabezpieczenie maszyn przed sięganiem, wtargnięciem lub pozostawaniem osób w miejscach niebezpiecznych.  Stosowane do tego są kurtyny jednopromieniowe, kilkupromieniowe (najczęściej 2, 3 i 4 –promieniowe) lub wielopromieniowe.
W zależności od przeznaczenia – miejsca niebezpiecznego, do którego dostęp należy zabezpieczyć stosuje się różne urządzenia.
W przypadku wykrywania wtargnięcia wystarczą dwu lub trzy-promieniowe kurtyny zainstalowane w odpowiedni sposób – w odpowiednio dużej odległości i na odpowiedniej wysokości nad podłożem. Wartości te regulowane są przez normy (PN-EN ISO 13855 – norma ogólna lub normy szczegółowe dla konkretnego typu maszyny).
Miejscem typowym dla instalacji kurtyn kilkupromieniowym są transportery, np. produktów paletyzowanych. Zabezpiecza się w ten sposób możliwość wejścia do strefy pracy maszyny (np. owijarki) po transporterze.
Do zabezpieczenia przed sięganiem stosuje się kurtyny wielopromieniowe. W zależności od przypadku rozważa się kurtyny różnych wielkości i różnej rozdzielczości. Wybór rozmiarów kurtyny, czyli liczby i gęstości rozłożenia jej promieni świetlnych jest duży. Wszyscy producenci w swojej ofercie posiadają wiele typów i rozmiarów kurtyn świetlnych, co ułatwia dobór odpowiedniego urządzenia.
Montaż odpowiedniej kurtyny podyktowany jest oprócz rozmiarów przestrzeni do zabezpieczenia, także prędkością poruszania się elementów w strefie niebezpiecznej oraz ich odległością od płaszczyzny kurtyny świetlnej. Przed montażem urządzenia zabezpieczającego należy przeprowadzić odpowiednie pomiary, tak aby montaż był zgodny z obowiązującymi przepisami (normami). Badania te pozwalają na określenie minimalnej odległości pomiędzy kurtyną świetlną a najbliższą jej strefą niebezpieczną (np. ruchomy element). Na tą odległość wpływa także rozdzielczość kurtyny, czyli gęstość rozmieszczenia promieni świetlnych. W zależności od wielkości przestrzeni pomiędzy promieniami należy zachować odpowiednie minimalne odległości montażu kurtyn. Podyktowane jest to możliwościami sięgania człowieka. Rozważając najmniej korzystny (najniebezpieczniejszy) przypadek, gdy pomiędzy promienie świetlne kurtyny mieści się kończyna sięgająca do strefy niebezpiecznej przyjmuje się, że zanim zostanie to wykryte i maszyna się zatrzyma to dla rozdzielczości ≤ 70mm człowiek zdąży włożyć w zabezpieczaną przez kurtynę strefę rękę do łokcia, dla rozdzielczości ≤30mm – dłoń, a dla rozdzielczości ≤14mm – palec.
Kurtyny wielopromieniowe stosowane są także do wykrywania obecności. W wyżej opisanym przypadku kurtyny montuje się pionowo, do wykrywania pozostawania osób w strefie stosuje się usytuowanie poziome. Zadziałanie takiej kurtyny (wykrycie obecności) blokuje możliwość załączenia ruchów roboczych maszyny.
Kurtyny świetlne posiadają wiele użytecznych funkcji, takich jak muting, czyli czasowe zawieszanie działania kurtyny. W trybie tym kurtyna „nie zgłasza” nadzorującemu ją systemowi bezpieczeństwa przecięcia jej promieni świetlnych. Stosowane jest to np. gdy trzeba zabezpieczyć transporter, po którym potencjalnie możliwe jest wtargnięcie do strefy niebezpiecznej, a po którym poruszają się paletyzowane produkty. Wtedy kurtyna świetlna współpracując z dodatkowymi czujnikami niejako rozróżnia czy przecinający promienie świetlne obiekt jest produktem czy człowiekiem. Paleta
z produktami jest przepuszczana bez problemów natomiast wtargnięcie człowieka jest wykrywane i powoduje zatrzymanie maszyny.
Inną często stosowaną funkcją kurtyn świetlnych jest częściowe wygaszanie promieni, tzw. blanking. Stosowane jest to w przypadku kurtyn wielopromieniowych, w których strefie wykrywania umieszczone są na stałe obiekty, np. elementy konstrukcyjne maszyny. W tym  trybie przesłanianie wybranych promieni świetlnych nie aktywuje kurtyny (zatrzyma maszyny), a w przypadku pozostałych promieni tak.
Dostępne funkcje ułatwiające pracę z zabezpieczoną za pomocą kurtyny świetlnej maszyną pozwalają na aktywne zmniejszanie rozdzielczości kurtyny, np. przy pracy z taśmami spinającymi (strapex), wiórami drzewnymi lub kablami.
Multipróbkowanie, czyli aktywowanie kurtyny dopiero po pewnym czasie przesłaniania promieni – stosowane np. w przemyśle drzewnym, gdzie pojedyncze wyrzucane wióry nie wyłączają przypadkowo maszyny. 
Wykrywanie obiektu według wzorca to tryb dynamicznego wygaszania odpowiednich promieni, np. w przypadku pozostawania obiektu w strefie wykrywania. W ten sposób poza pewną wydzieloną częścią płaszczyzny promieni świetlnych kurtyna wykrywa poruszające się obiekty
w szczególności ludzkie kończyny.
Przykładem wdrożenia gdzie zastosowano kurtyny świetlne jest modernizacja systemu bezpieczeństwa prasy. Oprócz całego systemu odpowiednich czujników, przekaźników oraz sterowników bezpieczeństwa zastosowano dwie kurtyny świetlne wielopromieniowe. Zostały one połączone szeregowo dzięki czemu dla systemu bezpieczeństwa była to jedna kurtyna składająca się
z dwu modułów. Takie rozwiązanie zostało podyktowane koniecznością odsunięcia urządzenia optoelektrycznego na dużą odległość ze względu na duży czas zatrzymania suwaka prasy. Przez to pomiędzy płaszczyzną kurtyny świetlnej, a obszarem roboczym maszyny utworzyła się przestrzeń,
w której mógł pozostawać operator. Zainstalowanie w niej kurtyny poziomo wyeliminowało ten problem. W ten sposób pozostawanie w strefie niebezpiecznej, czyli zbyt blisko  strefy roboczej prasy zatrzymuje maszynę lub uniemożliwia jej uruchomienie.